На средина на чилеанската пустина Атакама.
Телескопите на опсерваториите на ЕЅО започнуваат со своите опсервации со заоѓањето на Сонцето.
Одненадеж се појавува чуден феномен во далечината.
Што може да биде тоа?
Да погледнеме од близу!
Ова е ESOcast!
Современа технологија и животот зад сцената во ЕЅО, Европската Јужна Опсерваторија.
Датумот е 20 - ти Јануари 2015 година, а Петр Хоралек, фото амбасадорот на ЕЅО
ја фотографира убавината на Млечниот пат од опсерваторијата Ла Сила.
Одненадеж се појавуваат краткотрајни црвени светлини над хоризонтот.
Во исто време, речеси на 600 километри од Ла Сила,
беснее невреме над северна Аргентина.
Насочувајќи го фото апаратот кон светлините,
Петр ги снимил ретките и специфични појави наречени Црвени Виленици.
Со тоа тој станал еден од малкуте луѓе кои успешно ги снимиле
и воедно тоа претставува прв пат тие да бидат снимени од една голема опсерваторија.
Една недела подоцна, Петр патувал далеку на север за да го сними ноќното небо над опсерваторијата Паранал на ЕЅО.
Неколку часа пред изгрејсонце,
за втор пат ги видел овие чудни светлини над Андите.
Од гледна точка на Петр, тие изгледале како да доаѓаат од правец на Млечниот пат.
Но тие всушност потекнувале од сложени бури над Аргентина,
на повеќе од 600 километри оддалеченост од Паранал.
Бурите биле толку силни што Петр можел да ги гледа и сними во друго светло.
Високо во атмосфера, овие бури создале гравитационите бранови
и бранови во зелениот слој од виленикот.
Но какви се овие интересни виленици?
Во бурите, најголем дел од празнењата облак - земја се наречени негативни громови
бидејќи вршат трансфер на негативно празнење до земјата.
Многу мал дел од сите празнења се позитивни громови облак - земја,
кои вршат трансфер на позитивни празнења од облакот до земјата.
За 10 пати посилни од негативните громови,
позитивните громови изгледаат како причина за појавата на црвените виленици во земјината атмосфера.
Црвените виленици се манифестација на сложени електрични процеси кои се појавуваат на висока надморска височина.
Тие се појавуваат и излегаат како да танцуваат на темното ноќно небо,
како црвени фигури изградени од топчиња, облачиња и ластари на светлина.
Овие необични светлини се создаваат на надморска височина од 90 километри
и ја добиваат нивната карактеристична црвена боја од наелектризираните азотни молекули во атмосферата.
Црвените виленици за прв пат биле теоретски предвидени во 1925 година
од шкотскиот физичар Чарлс Вилсон.
Но се до 1989 година научниците од Универзитетот во Минесота
успеале за прв пат да ја направат првата фотографија од виленик, додека снимале аурори.
За само неколку години подоцна, опсерваторијата Комптон на НАСА која трага по гама зраци
успеала да открие експлозии на гама зраци над бурите
друга последица на громовите во ниските делови на атмосферата.
Астронаутите имаат подобра гледна точка од Вселената
и тие исто така ги имаат снимено вилениците со помош на обични камери.
Погледнато од Вселената, вилениците се појавуваат за кратко веднаш по појавата на громовите.
На оваа слика направена од Вселената се снимени виленикот и громот.
Постојат повеќе различни видови на светлини кои се појавуваат во високите слоеви на земјината атмосфера,
познати како високо - слојни громови.
Научниците шпекулирале дека слични феномени можат да се случуваат во останатите планети во Соларниот систем.
Црвените виленици се можеби најфотографираните светлински феномени во горните слоеви на земјината атмосфера,
но тие можат да изгледаат затемнети кога ќе бидат снимени со камера.
Дополнително, точното време и локација на нивната појава на небото не може да се предвиди.
Тие се појавуваат над силни и големи бури,
но само за кратко.
Овие фактори ги прават да бидат тешки за снимање и проучување.
Црвените виленици остануваат мистериозни,
и секоја нова слика од нив е важна за научниците кои се обидуваат да ги проучат овие потајни виленици
кои танцуваат над бурите.
ЕЅО дава свој мал придонес кон оваа инстригантна загатка од земјината атмосфера...
Транскрипција на ЕЅО; Превод на Андреј Стојчевски.