Nowe zdjęcie z ALMA ujawniło niezwykle drobny szczegół,
jakiego do tej pory nie widziano w dysku, w którym formuj się planety wokół młodej gwiazdy.
Są to pierwsze obserwacje, do których użyto anten ALMA w niemal maksymalnym stopniu.
Zaowocowało to najostrzejszym zdjęciem wykonanym do tej pory na falach submilimetrowych.
Nowe wyniki są ogromny krokiem naprzód w obserwacjach, jak się rozwija dysk protoplanetarny i jak się formują planety.
To jest ESOcast!
Najnowsze badania naukowe oraz codzienna praca w ESO,
Europejskim Obserwatorium Południowym.
ALMA - Atacama Large Millimeter/submillimeter Array
jest najpotężniejszym teleskopem na świecie do obserwacji zimnego Wszechświata.
Składa się z 66 bardzo precyzyjnych anten, które mogą być umieszczone w różnych konfiguracjach.
Po raz pierwszy szereg ALMA jest teraz tak skonfigurowany, że anteny są oddalone od siebie o 15 km.
Jest to blisko maksymalnej możliwości, która wynosi 16 kilometrów
i pozwala ALMA dostrzec więcej drobniejszych szczegółów, niż było to do tej pory możliwe.
Na pierwsze obserwacje ALMA w nowym potężnym trybie, badacze skierowali anteny na HL Tauri -
młodą gwiazdę zlokalizowaną około 450 lat świetlnych od nas, którą otacza dysk pyłowy.
Uzyskane zdjęcie przekroczyło wszelkie oczekiwania.
i jest ostrzejsze, niż zdjęcia rutynowo uzyskiwane przez NASA/ESA Kosmiczny Teleskop Hubble'a.
Ujawniło niespodziewanie drobne szczegóły w dysku protoplanetarnym HL Tauri,
który składa się z resztek materii z rodzących się gwiazd.
Zdjęcie pokazuje serię koncentrycznych jasnych pierścieni z zagadkowymi ciemnymi plamami.
Struktury te są wyraźną oznaką obecności wielu planet,
które zbierają materię z dysku.
Dysk HL Tauri wydaje się być bardziej rozbudowany, niż by to wynikało z wieku układu.
Sugeruje to, że proces formowania się planet może być szybszy niż dotychczas sądzono.
Młode gwiazdy, takie jak HL Tauri rodzą się w obłoku gazu i pyłu,
w regionie, który uległ rozpadowi pod wpływem efektu grawitacyjnego.
Uformowało się gęste gorące jądro i ostatecznie zapaliło się, stając się młodą gwiazdą.
Te gwiezdne niemowlęta są początkowo otoczone kokonem z pozostałości gazu i pyłu, który ostatecznie osiada na dysku protoplanetarnym.
Podczas wielu kolizji cząsteczki pyłu trzymały się razem, rosnąc w grupy o rozmiarach ziarenek piasku i kamyków.
I ostatecznie planetoidy, komety i nawet planety mogą powstać z dysku.
Młode planety będą zakłócały dysk i stworzą pierścienie, luki i dziury takie, jak struktury teraz obserwowane przez ALMA.
Badanie tych dysków protoplanetarnych jest konieczne to zrozumienia tego, jak Ziemia się formowała w Układzie Słonecznym.
Obserwacje pierwszych etapów formowania się planet wokół HL Tauri mogą nam pokazać
jak nasz własny system planetarny mógł wyglądać podczas formowania się ponad cztery miliardy lat temu.
Działając blisko swojej ostatecznej konfiguracji, ALMA wykazał ogromne możliwości obserwacyjne.
Rozpoczyna to nową erę w naszym odkrywaniu, jak gwiazdy i planety powstają.
Transkrypcja ESO, tłumaczenie - Agnieszka Nowak